Lisans üstü eğitimin bir kademesi de doktora olmaktadır. Akademik olarak ilerlemek isteyen kişilerin geçmesi gereken kademelerden birisi de burasıdır. Bu noktada adaylar doktora nedir sorusunu sıklıkla sormaktadır. Bu aşamada neler yaşayacaklarını, ne yapacaklarını merak etmektedirler. Doktora yüksek lisanstan sonra gelen aşama olmaktadır. Bu aşama en az 4 yıl sürmektedir. Bu noktada akademik hayatın en uzun süren ve en zorlu süreçlerini kapsayan aşamalardan birisidir.
Doktoranın 4 yıllık programının 2 yılı teorik derslerden oluşmaktadır. İlk iki yıl boyunca dersler alırsınız. Bu derslerden sonra doktora yeterlilik sınavına girersiniz. Eğer bu sınavdan başarılı olursanız artık tez aşaması başlar. Tez aşaması da 2 yıl sürmektedir. Tabii ki bu süreler minimum sürelerdir. Bu noktada bir doktora programını 4 yıldan önce bitirmeniz mümkün değildir. Bazı üniversiteler de bu süre 5 yıla kadar çıkabilmektedir.
Kimler Doktora Yapabilir?
Bu noktada akademik olarak isteyen herkesin doktora yapması mümkündür. Tabii ki doktora aşamasına gelmeden önce bazı aşamaları geçmeniz gerekmektedir. Bunun yanında tabii ki bazı sınavlardan da başarılı olmanız istenmektedir. Bu noktada herhangi bir doktora programına kayıt yaptırmak için aşağıdaki şartları sağlamanız gerekmektedir.
- İlk şart tabii ki yüksek lisans yapmış olmanızdır. Tezli bir yüksek lisans programından mezun olmanız gerekmektedir. 2013 yılından sonra tezsiz yüksek lisans yapan adayların doktora yapabilmesi engellenmiştir. Bu noktada 2013 yılından önce tezsiz yüksek lisans yaptıysanız doktoraya devam edebilirsiniz. Bu yıldan sonra tezli yüksek lisans şarttır.
- İkinci şart ALES olmaktadır. Üniversiteden üniversiteye istenilen ALES puanı değişmektedir. Fakat en az 55 puan şartı aranmaktadır. Bu yüzden ALES sınavına girmeniz ve en az 55 puan almanız gerekmektedir. Birden fazla ALES sınavına girdiyseniz, girdiğiniz tarihe bakılmaksızın en yüksek puanınız geçerli olacaktır.
- Son istenilen şart tabii ki yabancı dil seviye tespit sınavı yani YDS olmaktadır. Yine üniversiteden üniversiteye değişse bile en az 55 puan şartı aranmaktadır. YDS’nin yanında YÖKDİL sınavı da bu anlamda kabul edilmektedir. Bu iki sınavın birisinden en az 55 puan almanız gerekmektedir.
Bütünleşik Doktora Nedir?
Bütünleşik doktora, lisanstan sonra direkt olarak doktoraya geçebileceğiniz programlardı. Eğer ortalamanın 3’ün üzerinde, ALES puanınız 80’in üzerinde ve YDS’de de puanınız 55’in üzerinde ise bu haktan faydalanabiliyordunuz. Bu sayede yüksek lisans yapmanıza gerek kalmadan doktora programına başlayabiliyordunuz. 4 yıllık üniversite mezunu olup da başarılı olan adaylara direkt olarak doktoraya geçiş hakkı tanınmış oluyordu. Fakat bu birçok probleme neden olmaktaydı. Henüz akademik dünyanın özelliklerini bilmeyen, tez yazma kurallarına hâkim olmayan, etik kurallara hâkim olmayan öğrenciler doktora programında zorlanmaktaydı.
Tüm bunların sonucu olarak 22 Ocak 2011 tarihinde üniversitelerin bütünleşik doktora programı açması durdurulmuştur. Bu tarihten sonra bütünleşik doktora programı açılmamaktadır. Bu tarihten önce bütünleşik doktora programında olan kişiler ise normal doktora programına geçirilmiştir. Şu anda günümüzde bu tür programlara başvuru yapmanız mümkün değildir. Bu noktada bu konudan fazla da bahsetmeye gerek bulunmamaktadır. Bütünleşik doktora nedir sorusunun cevabı da böyle olmaktadır.
Tezsiz Doktora Var Mıdır?
Doktora nedir sorusu kadar sorulan sorulardan birsisi tezsiz doktora var mı sorusu olmaktadır. Bilindiği üzere birçok tezsiz yüksek lisans programı bulunmaktadır. Fakat doktora kısmında böyle bir seçenek yoktur. Doktora yapan adayların ortaya bir tez koyması zorunludur. Türk Dil Kurumunun doktora tanımı “Bir fakülte veya yüksekokulu bitirdikten sonra o bilim dalında sınav ve bilimsel bir eserle erişilen derece, basamaktır” olmaktadır. Bu noktada tanımında bile bilimsel bir eserle erişilen ifadesi geçmektedir. Yani doktoranın tanımında bile ortaya bir tez konulması gerektiği belirtilmektedir.
Kısaca cevap vermek gerekirse doktoranın tezsiz programı bulunmamaktadır. Tezsiz olarak doktora yapmanız mümkün değildir.
Doktora Yapma Şartları Nelerdir?
Doktora yapmanın şartları bölümden bölüme ve üniversiteden üniversiteye göre değişiklik göstermektedir. Temel şartlar arasında tabii ki belirli bölümlerden mezun olmanız ve belirli bölümlerde doktora yapmanız vardır. Bunun yanında doktora yapmanız için ALES puanınızın olması gerekmektedir. Bu puan üniversiteden üniversiteye değişiklik göstermektedir. Fakat en az 50 veya 55 puan istenmektedir. Bu noktada şartların arasında mutlaka ALES puanınızın olması vardır. Bir sonraki şart tabii ki YDS şart olmaktadır. Yabancı dil yeterlilik sınavından da en az 50 veya 55 almanız gerekmektedir.
Tabii ki bu şartlar üniversiteden üniversiteye farklılık göstermektedir. Çok daha yüksek şartlar isteyen üniversiteler de bulunmaktadır. Yukarıda yazan şartlar minimum şartlardır. Bunun yanında tabii ki sizden daha yüksek bir puan ile başvuru yapan aday sizin önünüze geçecektir. Bu yüzden bu temel şartları esas almanız yanlış olacaktır. Tabii ki her zaman daha yüksek puan alan aday kazanacaktır. Bu yüzden her zaman daha yüksek puanlar almayı hedeflemelisiniz.
Doktora Kaç Yıl Sürer?
Doktora programları en az 4 yıl sürmektedir. Bu 4 yılın iki yılı ders dönemidir. Bu iki yıl boyunca teorik dersler alırsınız. İki yılın sonunda doktora yeterlilik sınavı adlı bir sınava girmeniz gerekmektedir. Bu üniversitenizde hocalarınız tarafından yapılmaktadır. Bu sınavdan başarılı olursanız doktora programının tez aşamasına geçersiniz. Bu aşamada ortaya bir tez koymanız gerekmektedir.
Bunun yanında bazı üniversiteler doktora programlarını 4 yılda bitirmenize izin vermemektedir. Bu noktada bazı üniversitelerde doktora programlarının 5 yıl sürmesi gibi durumlar da oluşabilmektedir. Bunun yanında derslerden başarısız olmanız durumunda da 4 yıllık süre uzayacaktır.
Doktorada Kaç Adet Ders Var?
Doktora süresinin 2 yılı ders dönemi olarak geçmektedir. Bu noktada bu 2 yılda en az 9 adet kredili ders ve seminer dersi almanız gerekmektedir. 2 yıllık süreç boyunca bu dersleri tamamlamanız sizlerden beklenmektedir. Eğer öğrenci bu süre içerisinde bu derslerden başarılı olamaz ise üniversiteden kaydı silinmektedir. Yani doktora programından atılmaktasınız. Bu noktada 9 adet ders ve seminer dersi almanız ve bunlardan başarılı olmanız gerekmektedir. Bunun yanında bazı üniversitelerde zorunlu farklı dersler de bulunmaktadır. Bu noktada mezun olabilmek için bu zorunlu derslerden de başarılı olmanız gerekmektedir.
Doktora Bittikten Sonra Unvan Ne Olur?
Doktora konusunda en çok sorulan sorulardan birisi de doktora bittikten sonra unvan ne olur sorusu olmaktadır. Maalesef bu konuda çok fazla kafa karışıklığı bulunmaktadır. Bir kesim doktora bittikten sonra doçentlik unvanı alındığını düşünebilmektedir. Fakat doktoradan sonra alacağınız unvan doktor (dr.) olmaktadır. Yüksek lisans sonrasında uzmanlık ve doktora sonrasında da doktorluk unvanı alırsınız. Doçentlik ve profesörlük için birçok şart bulunmaktadır. Belirli bir sayıda yayın yapma, bildiride bulunma gibi şartlar vardır. Bu noktada doçent ve profesör olmak için bu şartları yerine getirmeniz gerekmektedir.
Bu şartları yerine getirebilmek için de doktoranın düzgün bir şekilde getirilmesi gerekmektedir. Doktora da yapacağınız tüm akademik çalışmalar gelecekte işinizi kolaylaştıracaktır. Doçent ve profesör olma sürecinizde de sizlere yardımcı olacaktır. Bu yüzden doktora döneminizi mutlaka alanınıza ve kendinize yatırım yaparak geçirmelisiniz. Bu süreci iyi değerlendirmelisiniz.